Yazarlar

Piyasalar

Şirketler

Teknoloji

Öğren

Politika

DeFi

TV&Video

Podcast

Etkinlikler

Sponsorlu İçerik

Consensus Magazine

E-Bülten

Yazarlar

Satoshi ya da Dijital Prometheus

Satoshi Nakamoto, Bitcoin: A Peer-to-Peer Electronic Cash System makalesinde elektronik para birimi olarak adlandırdığı Bitcoin'i anlattı. Ardından Ocak 2009'da Bitcoin ağını başlatan yazılımını yayınladığında Victor Frankenstein kadar mağrur muydu bilinmez ama kendisinin dijital bir Prometheus’a dönüştüğü aşikâr.

28 Mart 2023 16:33

Güncellenme: 30 Mart 2023 14:49

Doç. Dr. Caner Özdurak

Praktiker, Visteon Otomotiv ve Assan Alüminyum şirketlerinde çeşitli finans fonksiyonlarında çalıştıktan sonra Stratejik Finansman Uzmanı olarak Yıldız Holding’de CFO ofisinde görev yapan Caner Özdurak, bu görevine M&A ve İş Geliştirme Yöneticisi olarak devam etti. Grub’un birçok şirket birleşme, satın alma ve satış işlemlerinde çeşitli görevlerde yer aldı. Kariyerinin devamında PwC Kurumsal Finans bölümünde çalıştıktan sonra Ewe Turkey Holding’te Kurumsal Gelişim Müdürü olarak görev aldı ve şirketin Socar’ın satınalması ile sonuçlanan birleşme satınalma işleminin Türkiye ayağının yönetiminde yer aldı. Akabinde, CJ CGV Mars Strateji Müdürlüğü görevi sonrasında ise Yeditepe Üniversitesi’nde doctor öğretim üyesi olarak görev aldı. Lima Ventures girişim sermayesine Fintech alanında danışmanlık verdi Hala Yeditepe Üniversitesi ve Trakya Üniversitesi bünyesinde strateji, finans ve şirket birleşme ve satın alma dersleri vermektedir. Caner Özdurak, Kadıköy Anadolu Lisesi sonrası yükseköğrenimini Yıldız Teknik Üniversitesi İktisat, İstanbul Bilgi Üniversitesi Uluslararası Finans yüksek lisans programın ve 2018 yılında bitirdiği Yeditepe Üniversitesi Finansal Ekonomi doktora programı ile sürdürdü. Ayrıca İstanbul Bilgi Üniversitesi Ekonomi Hukuku yüksek lisans programını bitirdi. 2023 yılında Makro iktisat alanında doçent olmaya hak kazandı.

Twitter'da Takip Et:

@canerozdurak

 

Bilgi edinmenin ne kadar tehlikeli olduğunu öğrenin: Dünyayı doğduğu şehirden ibaret sanan kişinin, tabiatının izin verdiğinden daha büyük olmaya özenen kişiye kıyasla ne kadar bahtiyar olduğunu da.

Frankenstein ya da Modern Prometheus, Mary Shelley

 

Bitcoin’in dijital altın ya da enflasyona karşı bir koruma aracı olduğunu düşünmediğimi yekten paylaşayım. Benim açımdan geçmişten günümüze paranın arzını ve paraya ihtiyacı olanlara ulaşımını tesis eden, dolayısıyla büyük ölçüde yönlendirme erkini elinde bulunduran kurum, kuruluş ve benzeri yapıların mevcut hâkimiyetlerini tehdit eden yıkıcı bir yenilik olmakla birlikte para olmasına izin verilmeyen bir “paramsı”dır. 


Peki, bu kadar zekice planlanmış ve dönüştürücü etkisi bulunan, bazılarına göre devrim niteliğinde bir araç olan ve bu aracın üzerine oturduğu teknolojinin yarattığı ekosistem neden FTX gibi piyasa başarısızlıkları ve skandallarla gündemimizde? Ya da soruyu tersten sorarsak, Silicon Valley Bank’in batışı büyük ölçüde regüle edilmiş piyasalarda geçekleşebiliyorsa, Bitcoin’in bir ödeme aracı ve alternatif bir para birimi olarak bütün ekosistem paydaşları tarafından kabul görmemesinin altında yatan tek neden skandallar ve regülasyon eksiklikleri mi? 


Bitcoin tabii ki Silikon bir Mesih değil (burada yazıya kısa bir ara verip parçayı dinlemenizi öneririm). Ama 2008 küresel finans krizinden başlayarak 2023’e doğru kısa bir tur yaptığımızda Fed ve Avrupa Merkez Bankaları başta olmak üzere yapılan miktar genişlemeler (quantitative easing), büyütülen bilançolar, yaşanan irili ufaklı krizlere baktığımızda konvansiyonel sistemlerin de masum olmadığı ortada. La Casa de Papel’de Profesör’ün konu ile ilgili veciz tiradını tekrar hatırlarsak:


"2011 yılında Avrupa Merkez Bankası yoktan 17 milyar Euro kazandı. Aynı bizim yaptığımız gibi. Sadece daha büyük çaplıydı. Bütün o paranın nereye gittiğini biliyor musunuz? Bankalara. Fabrikadan, olduğu gibi zenginlerin cebine. Kimse Avrupa Merkez Bankası'na hırsız dedi mi? Hayır. Buna 'likidite enjeksiyonu' dediler. Ben de bir likidite enjeksiyonu yapıyorum ama bankalara değil. Bunu burada, gerçek ekonominin içinde yapıyorum."


Analog

Retro eşya, film ve oyunlara düşkünlüğümü bilen ağabeyimin aldığı Sony Walkman’in pilleri çabuk bitmesin diye bir Alice Cooper kasetini tükenmez kalemim ile geri saran benim gibi bir çocuk adam için hala Japonlar teknolojinin anavatanıdır. Çin malları, her ne kadar üretildiği ülke dünya ekonomisinin amiral gemisi haline gelse de, bir yönüyle hala kalitesizliği ve imitasyonu temsil ediyor.


Texas Instruments BA II Plus Professional hesap makinem de algoritmalar çağında Walkman’im ile beraber Retro koleksiyonumun nadide bir parçası hatta neredeyse bir ziynet eşyası. Zaten kütüphane odam dijital bir dünyadan gizlediğim analog bir define adası gibi. Amerikan çizgi romanları, Avrupa çizgi romanları, frankafon çizgi romanlardan fumetti, yerli çizgi romanlar ve hatta tek kanallı televizyon döneminde basılan siyah-beyaz western çizgi romanları olmak üzere binlerce fasikül ve cilt kitaptan oluşan bir İskenderiye Kütüphanesi.[1] 


Sadece eşya ya da somut unsurlarda değil, soyut unsurlar için de dünya çok hızlı değişiyor. 90’lı yılların başından itibaren sanki dünya güneşin etrafında 365 gün 6 saatten daha kısa bir sürede dönüşünü tamamlıyor. Dijital çağa geçilmesiyle ise ipin ucu tamamen kaçtı. Antika, Retro, güncel, modern tanımları tamamen birbirine karışır hale gelirken insanoğlu zamansız bir boşlukta rastgele salınır oldu. 


Bu yazıyı yazarken masamın üzerinde duran Nathan Never’ın Robotların Dünyası adlı Türkçe baskı bir cildi ise bu engin denizden alınmış bir bardak su gibi elimde döndürüyorum. Daha önce defalarca okudum bu sayıyı. Aslında ciltlerde en sevdiğim bölümler özellikle Almanaklarda yayınlanan cyberpunk edebiyatına ve bilim kurgu alt kültürlerine dair dosyalar. Bizzat Nathan Never’ın kendisinin, Philip K. Dick’in Androidler Elektrikli Koyun Düşler mi? romanından uyarlanan Blade Runner filmindeki Rick Deckard’a bir gönderme olduğu bu kitaplar hem sanatın birçok farklı alanına hem de bilim kurgu külliyatına eşsiz göndermelerle dolu. Örneğin elimde tuttuğum kitaptaki Duvell isimli android karakterin ofisindeki robot heykellerin Michelangelo’nun Davut’u ve Miro’nun Diskobolos’undan başkası olmaması, duvarda asılı tabloların Leonardo’nun Mona Lisa’sı ve Jacques Louis David’in Napolyon’unun robot formunda betimlenmiş versiyonları olması bile insanoğlunun tanrıyı oynama cüretkârlığını apaçık gözler önüne seriyor. Ne kadar dijitalleşirsek dijitalleşelim, insanın analogluğuna yakınsayan bir gelecek tasviri kısır döngüsü hakim kalıyor.


Dijital

Finansal piyasalarda işlem yapan robotacirlerin kendi aralarında iletişim kurmak için oluşturduğu, sadece dijital piyasa oyuncularının anlayabildiği BullSpeak diline bu ismin verilmesi de benzer bir yanılsamanın eseridir. Blade Runner filmindeki dış sesin ve Gaff’in kullandığı Cityspeak olarak adlandırılan dil, aslında bilinen hiçbir dile benzememesine rağmen yine de kulağa tanıdık gelir. Bunun nedeni ise Cityspeak dilinin; Japonca, Çince, Fransızca ve İngilizce dillerinin bir araya getirilerek oluşturulmuş bir sentetik dil olmasından kaynaklanmaktadır. Bu nedenle insan piyasa oyuncuları tarafından bu sentetik dile sanki makinelerin nihai hâkimi hala insanlarmışçasına bu filme referans vererek BullSpeak ismini uygun gördüm. Yapılan analizlere göre ise BullSpeak sentetik dili %83 örtüşme ile Çince, İngilizce, Arapça ve Türkçe’nin bir araya gelmesinden oluşuyor. 


Sentetik

Tarihte, sikke bastırmak egemenliğin vazgeçilmez bir gereğiydi. Merkez Bankası Dijital Para Birimi (CBDC) ise temelde elektronik para anlamına gelir. Geleneksel nakit paralarda olduğu gibi CBDC’yi elinde bulunduran kişi merkez bankasının taahhüdüne sahip olmuş olur. Yine CBDC elektronik ödemeler ve transferler yapılabilmektedir. CBDC'ler her ne kadar kripto paralar benzer işleve sahip olsalar da kripto paraların arzına sınırlandırma konabilmesi aradaki temel farkı doğurur. Yine de biraz distopya gibi görünse de giderek dijitalleşen ve giderek daha hızlı dönüşen ekonomi ve finans piyasalarında dijital para ve makineler, yapay zeka destekli sistemler üzerinden her şeyi muhtemelen çok daha optimal bir şekilde yürütebilirler.   


Bitcoin Summit 2022'de yakın gelecekte hayatta kalacak nihai para birimlerinin bitcoin, dolar ve yuan olacağı speküle edilmişti. Dahası, Çin'in dijital yuanı, neden hala bitcoin gibi kripto para birimlerine ihtiyacımız olduğunu da gösteriyor. Çin merkez bankası olan Çin Halk Bankası (The People’s Bank of China/PBoC), dijital para birimi üzerine araştırmalara ilk olarak guvernör Zhou Xiaochuan önderliğinde 2014 yılında başlamış ve Nisan 2020’de para biriminin işlevselliğini geliştirmek için Çin çevresindeki dört şehirde (Shenzhen, Suzhou, Chengdu ve Xiong’an) testler başlatmıştır.


Analogdan dijitale ve giderek sentetikleşen hayatlarımıza baktığımızda ekonomide de bunun yansımasını görmemiz hiç şaşırtıcı değil. Satoshi Nakamoto, Bitcoin: A Peer-to-Peer Electronic Cash System makalesinde elektronik para birimi olarak adlandırdığı Bitcoin'i anlattı. Ardından Ocak 2009'da Bitcoin ağını başlatan yazılımını yayınladığında Victor Frankenstein kadar mağrur muydu bilinmez ama kendisinin dijital bir Prometheus’a dönüştüğü aşikâr.


[1] İskenderiye Kütüphanesi: MÖ 3. yüzyılın başlarında Mısır'ın İskenderiye kentinde Ptolemaios hanedanı tarafından kurulan antik kütüphane. Amerikalı gökbilimci ve astrobiyolog Carl Sagan’ın “Zamanda geri gidebilseydik, ilk gideceğim yer burası olurdu” dediği İskenderiye Kütüphanesi’nin yerine 2002 yılında Yeni İskenderiye Kütüphanesi kuruldu.



Günün Gelişmeleri İçin E-Bültenimize Abone Olun

E-Bültenimize abone olarak onaylamış ve CoinDesk Türkiye ürün ve hizmetleri için iletişim kurulmasına izin vermiş olursunuz.


YASAL UYARI

Bu sitede yer alan yatırım bilgisi, yorum ve tavsiyeler yatırım danışmanlığı kapsamında değildir. Yatırım danışmanlığı hizmeti, yetkili kuruluşlar tarafından kişilerin risk ve getiri tercihlerini dikkate alarak, kişiye özel olarak sunulmaktadır. Bu sitede veya e-bültenlerimiz kapsamındaki sözel, yazılı ve grafiksel dahil olmak üzere tüm bilgi ve analizler; herhangi bir karara dayanak oluşturması noktasında herhangi bir teminat, garanti oluşturmamakta ve yalnızca bilgi edinilmesi amacıyla paylaşılmaktadır. Coindesk Türkiye hiçbir şekil ve surette ön onay, ihbar ve ihtara gerek olmaksızın söz konusu bilgileri değiştirebilir veyahut silebilir. Bu nedenle, sadece burada yer alan bilgilere dayanarak yatırım kararı vermeniz beklentilerinize uygun sonuçlar doğurmayabilir. Bu sitedeki yorumlardan, eksik bilgi ve/veya güncel olmama gibi konularda ortaya çıkabilecek zararlardan Coindesk Türkiye ve çalışanlarının herhangi bir sorumluluğu bulunmamaktadır.

Praktiker, Visteon Otomotiv ve Assan Alüminyum şirketlerinde çeşitli finans fonksiyonlarında çalıştıktan sonra Stratejik Finansman Uzmanı olarak Yıldız Holding’de CFO ofisinde görev yapan Caner Özdurak, bu görevine M&A ve İş Geliştirme Yöneticisi olarak devam etti. Grub’un birçok şirket birleşme, satın alma ve satış işlemlerinde çeşitli görevlerde yer aldı. Kariyerinin devamında PwC Kurumsal Finans bölümünde çalıştıktan sonra Ewe Turkey Holding’te Kurumsal Gelişim Müdürü olarak görev aldı ve şirketin Socar’ın satınalması ile sonuçlanan birleşme satınalma işleminin Türkiye ayağının yönetiminde yer aldı. Akabinde, CJ CGV Mars Strateji Müdürlüğü görevi sonrasında ise Yeditepe Üniversitesi’nde doctor öğretim üyesi olarak görev aldı. Lima Ventures girişim sermayesine Fintech alanında danışmanlık verdi Hala Yeditepe Üniversitesi ve Trakya Üniversitesi bünyesinde strateji, finans ve şirket birleşme ve satın alma dersleri vermektedir. Caner Özdurak, Kadıköy Anadolu Lisesi sonrası yükseköğrenimini Yıldız Teknik Üniversitesi İktisat, İstanbul Bilgi Üniversitesi Uluslararası Finans yüksek lisans programın ve 2018 yılında bitirdiği Yeditepe Üniversitesi Finansal Ekonomi doktora programı ile sürdürdü. Ayrıca İstanbul Bilgi Üniversitesi Ekonomi Hukuku yüksek lisans programını bitirdi. 2023 yılında Makro iktisat alanında doçent olmaya hak kazandı.

Twitter'da Takip Et:

@canerozdurak

Praktiker, Visteon Otomotiv ve Assan Alüminyum şirketlerinde çeşitli finans fonksiyonlarında çalıştıktan sonra Stratejik Finansman Uzmanı olarak Yıldız Holding’de CFO ofisinde görev yapan Caner Özdurak, bu görevine M&A ve İş Geliştirme Yöneticisi olarak devam etti. Grub’un birçok şirket birleşme, satın alma ve satış işlemlerinde çeşitli görevlerde yer aldı. Kariyerinin devamında PwC Kurumsal Finans bölümünde çalıştıktan sonra Ewe Turkey Holding’te Kurumsal Gelişim Müdürü olarak görev aldı ve şirketin Socar’ın satınalması ile sonuçlanan birleşme satınalma işleminin Türkiye ayağının yönetiminde yer aldı. Akabinde, CJ CGV Mars Strateji Müdürlüğü görevi sonrasında ise Yeditepe Üniversitesi’nde doctor öğretim üyesi olarak görev aldı. Lima Ventures girişim sermayesine Fintech alanında danışmanlık verdi Hala Yeditepe Üniversitesi ve Trakya Üniversitesi bünyesinde strateji, finans ve şirket birleşme ve satın alma dersleri vermektedir. Caner Özdurak, Kadıköy Anadolu Lisesi sonrası yükseköğrenimini Yıldız Teknik Üniversitesi İktisat, İstanbul Bilgi Üniversitesi Uluslararası Finans yüksek lisans programın ve 2018 yılında bitirdiği Yeditepe Üniversitesi Finansal Ekonomi doktora programı ile sürdürdü. Ayrıca İstanbul Bilgi Üniversitesi Ekonomi Hukuku yüksek lisans programını bitirdi. 2023 yılında Makro iktisat alanında doçent olmaya hak kazandı.

Twitter'da Takip Et:

@canerozdurak

Fiyatları İncele

Kripto Varlık

Sosyal Meyda Trendi

Trendleri İncele

Trend Haberler

1
Güne Bakış: Bitcoin, ETF Girişleriyle Birlikte 66 Bin Dolara Yükseldi

17 Mayıs 2024 16:33

Kripto Varlık

Sosyal Meyda Trendi

Trendleri İncele

Kategoriler

Yazarlar

Piyasalar

Şirketler

E-Bülten

Politika

Teknoloji

Kripto Paralar

Hakkında

Hakkında

Kişisel Verileri Koruma Kanunu

Künye

Çerez Politikası

Reklam Verin

KVKK Başvuru Formu

İletişim

Kişisel Verileri Saklama ve İmha Politikası


Yasal Uyarı: Bu sitede yer alan yatırım bilgisi, yorum ve tavsiyeler yatırım danışmanlığı kapsamında değildir. Yatırım danışmanlığı hizmeti, yetkili kuruluşlar tarafından kişilerin risk ve getiri tercihlerini dikkate alarak, kişiye özel olarak sunulmaktadır. Bu sitede veya e-bültenlerimiz kapsamındaki sözel, yazılı ve grafiksel dahil olmak üzere tüm bilgi ve analizler; herhangi bir karara dayanak oluşturması noktasında herhangi bir teminat, garanti oluşturmamakta ve yalnızca bilgi edinilmesi amacıyla paylaşılmaktadır. Coindesk Türkiye hiçbir şekil ve surette ön onay, ihbar ve ihtara gerek olmaksızın söz konusu bilgileri değiştirebilir veyahut silebilir. Bu nedenle, sadece burada yer alan bilgilere dayanarak yatırım kararı vermeniz beklentilerinize uygun sonuçlar doğurmayabilir. Bu sitedeki yorumlardan, eksik bilgi ve/veya güncel olmama gibi konularda ortaya çıkabilecek zararlardan Coindesk Türkiye ve çalışanlarının herhangi bir sorumluluğu bulunmamaktadır.

@2022 CoinDesk