Yazarlar

Piyasalar

Şirketler

Teknoloji

Öğren

Politika

DeFi

TV&Video

Podcast

Etkinlikler

Sponsorlu İçerik

Consensus Magazine

E-Bülten

Yazarlar

Yeni Bir Dünya, Yeni Bir Kimlik

Bu yazımızda sizlere programlama dünyasını yeni baştan inşa etmeye çalışan ve kimine göre 'hırslı' kimine göre 'uçuk' bir proje olarak adlandırılan Urbit'den bahsedeceğiz.

23 Şubat 2023 15:29

Güncellenme: 23 Şubat 2023 16:00

Turan Sert

2017 yılından bu yana Web3 olarak adlandırılan blokzincir temelli merkeziyetsiz teknolojiler konusunda araştırmalar yapan Turan Sert, bu alanda yaptığı çalışmalar sonucu yayınladığı yazıları “Sorularla Blockchain” ve “Sorularla DeFi - Merkeziyetsiz Finans” adlı kitaplar altında topladı. Klasik finans ve teknoloji ağırlıklı kariyerine Arthur Andersen’da denetim ve Garanti Bankası’nda yatırım bankacılığı ile başlayan Turan Sert, Booz Allen New York ofisinde üç yıl süren yönetim danışmanlığı sonrası 2005 yılında Türkiye’ye döndü. Çeşitli Fiba Grubu iştiraklerinde murahhas azalık ya da yönetim kurulu üyelikleri ve 2014-16 yılları arasında Özyeğin Üniversitesi’nde CBO’luk görevinde bulundu. Halen blokzincir teknolojileri konusunda Paribu ve BlockchainIST Center’a danışmanlık vermekte. Turan Sert, yüksek öğrenimini Boğaziçi Üniversitesi İşletme (BA, 1995) ve Harvard Business School (MBA, 2001)’da tamamladı.

Twitter'da Takip Et:

@turansert

Dijital dünyada gücü kullanıcıya vermeyi hedefleyen Web3 girişimleri bunu, kullanıcının alışık olduğu sistemleri dönüştürmeye çalışarak yapıyorlar. Bu da eski sistemlerin barındırdığı kısıtlar nedeniyle kullanıcıların 'dijital dünyada tam bağımsız' olmalarını neredeyse imkansız kılıyor. Oyunun kurallarını temelden değiştirmeyi hedefleyen Urbit, bu anlamda diğer girişimlerden ayrılıyor. Gelin birlikte inceleyelim.


Nedir Urbit?

Urbit, altyapıların da merkeziyetsiz olması hayalini hayata geçirmeye çalışan bir oluşum. Üstelik kökleri Bitcoin'in bile öncesi 2002 yıllarına dayanıyor. Kuruluş temelinde yatan felsefe 'kişisel işletim sistemini yeni baştan inşa etmek'. Ne demek bu?


Kullanmakta olduğumuz PC'ler ve işletim sistemleri 1970'lerde insanların kullandıkları çalışma masaları 'taklit edilerek' yapılmış. Masa üzerindeki dosyalar, çekmeceler, raflar PC'de 'dosya, klasör ve pencere' haline gelmiş. İşte biz hâlâ bu sistemleri kullanmaya çalışıyoruz.


Oysaki dijital çağda ihtiyaçlar çoktan değişti. Artık masa başında yalnız başına çalışmak yerine sürekli başkaları ile iletişim halindeyiz. İş yeri ya da özel hayattaki arkadaşlarımız ile konuşma, paylaşma ve birlikte çalışmamızı sağlayan uygulamalar, hizmetler, ara yüzler var artık hayatımızda. 50 yıl önce ortaya çıkmış olan PC mimarisi bu gereksinimleri karşılamakta yetersiz kalıyor.


İşte Urbit, bu yeni dünyanın ihtiyaçlarını karşılamaya yönelik iki temel hizmetle ortaya çıkıyor. Bunlaradan birincisi bir 'işletim sistemi, diğeri ise kişilerin bu sistemi mahrem bir şekilde kullanmalarını sağlayacak olan bir dijital kimlik'. Bu iki hizmetin de temel özelliği kodlarının basit, güvenilir ve açık kaynak olması.


Urbit OS

Urbit OS, kişiden kişiye direkt erişim sağlayan ve kontrolü tamamen kişilerde olan bir sunucu hizmeti. Bireylerin beraberce çalışabilmesini ve grup içinde haberleşebilmesini sağlıyor. Bu sayede, aynı fiziki dünyadaki klanlar ya da köyler gibi merkezi bir sunucudan bağımsız ufak küçük bağımsız topluluklar kurabilmelerine olanak veriyor.


Bireyi özneye alan böyle bir sistemin en kritik konusu kişinin kimliği. Burada da ikinci ürün Urbit ID devreye giriyor.


Urbit ID

Urbit ID kullanıcıların sisteme girişte kullandığı kimlik 1. Bunu eposta hesabı, IP adresi ya da bir cüzdan hesabı gibi düşünebilirsiniz ama esasında bu, Ethereum sistemine kaydedilmiş bir NFT. İlk aşamada Urbit OS sistemine giren kullanıcıların kimliği olarak kullanılacak bu NFT, daha sonrasında kripto para saklama ve transferi için de kullanılabilecek.


Kullanım alanına bir örnek:

Peki Urbit OS ve Urbit ID tam olarak nasıl kullanılabilir? Basit bir örnek ile somutlaştırmaya çalışalım: Aile bireylerinin kendi aralarında yazıştıkları ve fotoğraf paylaştıkları bir alan olabilir kullanım alanı. İyi de bunu yapan uygulamalar (WhatsApp, Signal) var zaten? Var ama, bu uygulamalara farklı fonksiyonlar eklemek istersek? Mesela beraberce bir video izleyip yorum yapmak? Ya da blokzincir üzerinde ödemeleri görmek? Ya da beraberce piyasaları takip etmek? Bunun için tüm aile bireylerinin ayrı ayrı program yüklemeleri yerine, kurdukları özel alana programcıkları (modülleri) eklemeleri yeterli olacak.


Üstelik kullandıkları ya da ekledikleri bütün uygulamaların ve yarattıkları bilgilerin (yazı, ses ve görüntü kayıtları) sahipliği tamamen bu topluluğun elinde. Yarın isterlerse tamamını başka platforma taşıyabilirler.


Gördüğünüz gibi, Urbit'in bize sunmaya çalıştığı bir blokzincirin daha da ötesinde bir hizmet. Kişiyi merkeze alan oldukça ihtiraslı bir Web3 projesi. Kripto ya da blokzincir teknolojisi belli yerlerde projenin vazgeçilmezi (kripto paralar ile değer transferi ya da kimliğin değişmez bir şekilde blokzincire yazılması gibi) ama hedeflediği daha kapsamlı bir dünya. Küçük grupların bir araya gelerek oluşturdukları, gerek uygulama gerekse içine konan tüm bilgilerin tam sahipliğinin bu gruplarda olduğu bir dünya.


Sorular, sorular

Urbit'in ilgi çeken yanı Web3 dünyasının gerekliliklerine göre temelden dizayn edilmesi. Kulağa oldukça hoş geliyor ama bu projelerin kısa vadede başarıya ulaşması oldukça zor. Urbit'in kısa vadede başarı gibi bir amacı olmadığını, mevcut altyapının son kullanıcıya ulaşması için en az iki yıla ihtiyaçları olduğunu belirtelim. Yine de bu yavaşlığa rağmen sundukları vizyon, belki de uzun vadede tüm merkeziyetsiz projelerin düşünmesi ve yol alması gereken bir hedef.


Sonuç

Dijital dünyada kimlik ve bilgilerimize sahip olmak sürekli bir mücadele içeriyor. Bu alanda, kullanıcı olarak elimizdeki silahlar oldukça az, bu da bizleri büyük teknoloji devlerine muhtaç bırakıyor.


Gücü kullanıcıya vermeye çalışan Web3 adı altındaki pek çok girişimde ise, bir an önce geniş kesimlere ulaşabilmek için merkeziyetsizlikten ödün verildiğini görüyoruz. Urbit, bu hedefe merkeziyetsizliği kendisine kutup yıldızı olarak belirlemiş şekilde ilerliyor. Ağır aksak ilerledikleri bu yolda ne kadar başarılı olacaklar hep birlikte göreceğiz.


Dipnot:

Kullanıcılar aynı blokzincirde olduğu gibi sisteme birer düğüm (node) olarak bağlanıyorlar.  




Günün Gelişmeleri İçin E-Bültenimize Abone Olun

E-Bültenimize abone olarak onaylamış ve CoinDesk Türkiye ürün ve hizmetleri için iletişim kurulmasına izin vermiş olursunuz.


YASAL UYARI

Bu sitede yer alan yatırım bilgisi, yorum ve tavsiyeler yatırım danışmanlığı kapsamında değildir. Yatırım danışmanlığı hizmeti, yetkili kuruluşlar tarafından kişilerin risk ve getiri tercihlerini dikkate alarak, kişiye özel olarak sunulmaktadır. Bu sitede veya e-bültenlerimiz kapsamındaki sözel, yazılı ve grafiksel dahil olmak üzere tüm bilgi ve analizler; herhangi bir karara dayanak oluşturması noktasında herhangi bir teminat, garanti oluşturmamakta ve yalnızca bilgi edinilmesi amacıyla paylaşılmaktadır. Coindesk Türkiye hiçbir şekil ve surette ön onay, ihbar ve ihtara gerek olmaksızın söz konusu bilgileri değiştirebilir veyahut silebilir. Bu nedenle, sadece burada yer alan bilgilere dayanarak yatırım kararı vermeniz beklentilerinize uygun sonuçlar doğurmayabilir. Bu sitedeki yorumlardan, eksik bilgi ve/veya güncel olmama gibi konularda ortaya çıkabilecek zararlardan Coindesk Türkiye ve çalışanlarının herhangi bir sorumluluğu bulunmamaktadır.

2017 yılından bu yana Web3 olarak adlandırılan blokzincir temelli merkeziyetsiz teknolojiler konusunda araştırmalar yapan Turan Sert, bu alanda yaptığı çalışmalar sonucu yayınladığı yazıları “Sorularla Blockchain” ve “Sorularla DeFi - Merkeziyetsiz Finans” adlı kitaplar altında topladı. Klasik finans ve teknoloji ağırlıklı kariyerine Arthur Andersen’da denetim ve Garanti Bankası’nda yatırım bankacılığı ile başlayan Turan Sert, Booz Allen New York ofisinde üç yıl süren yönetim danışmanlığı sonrası 2005 yılında Türkiye’ye döndü. Çeşitli Fiba Grubu iştiraklerinde murahhas azalık ya da yönetim kurulu üyelikleri ve 2014-16 yılları arasında Özyeğin Üniversitesi’nde CBO’luk görevinde bulundu. Halen blokzincir teknolojileri konusunda Paribu ve BlockchainIST Center’a danışmanlık vermekte. Turan Sert, yüksek öğrenimini Boğaziçi Üniversitesi İşletme (BA, 1995) ve Harvard Business School (MBA, 2001)’da tamamladı.

Twitter'da Takip Et:

@turansert

2017 yılından bu yana Web3 olarak adlandırılan blokzincir temelli merkeziyetsiz teknolojiler konusunda araştırmalar yapan Turan Sert, bu alanda yaptığı çalışmalar sonucu yayınladığı yazıları “Sorularla Blockchain” ve “Sorularla DeFi - Merkeziyetsiz Finans” adlı kitaplar altında topladı. Klasik finans ve teknoloji ağırlıklı kariyerine Arthur Andersen’da denetim ve Garanti Bankası’nda yatırım bankacılığı ile başlayan Turan Sert, Booz Allen New York ofisinde üç yıl süren yönetim danışmanlığı sonrası 2005 yılında Türkiye’ye döndü. Çeşitli Fiba Grubu iştiraklerinde murahhas azalık ya da yönetim kurulu üyelikleri ve 2014-16 yılları arasında Özyeğin Üniversitesi’nde CBO’luk görevinde bulundu. Halen blokzincir teknolojileri konusunda Paribu ve BlockchainIST Center’a danışmanlık vermekte. Turan Sert, yüksek öğrenimini Boğaziçi Üniversitesi İşletme (BA, 1995) ve Harvard Business School (MBA, 2001)’da tamamladı.

Twitter'da Takip Et:

@turansert

Fiyatları İncele

Kripto Varlık

Sosyal Meyda Trendi

Trendleri İncele

Trend Haberler

1
Trump, Kripto Bağışlarını Kabul Eden İlk Büyük Parti Adayı Oldu

22 Mayıs 2024 09:54

Kripto Varlık

Sosyal Meyda Trendi

Trendleri İncele

Kategoriler

Yazarlar

Piyasalar

Şirketler

E-Bülten

Politika

Teknoloji

Kripto Paralar

Hakkında

Hakkında

Kişisel Verileri Koruma Kanunu

Künye

Çerez Politikası

Reklam Verin

KVKK Başvuru Formu

İletişim

Kişisel Verileri Saklama ve İmha Politikası


Yasal Uyarı: Bu sitede yer alan yatırım bilgisi, yorum ve tavsiyeler yatırım danışmanlığı kapsamında değildir. Yatırım danışmanlığı hizmeti, yetkili kuruluşlar tarafından kişilerin risk ve getiri tercihlerini dikkate alarak, kişiye özel olarak sunulmaktadır. Bu sitede veya e-bültenlerimiz kapsamındaki sözel, yazılı ve grafiksel dahil olmak üzere tüm bilgi ve analizler; herhangi bir karara dayanak oluşturması noktasında herhangi bir teminat, garanti oluşturmamakta ve yalnızca bilgi edinilmesi amacıyla paylaşılmaktadır. Coindesk Türkiye hiçbir şekil ve surette ön onay, ihbar ve ihtara gerek olmaksızın söz konusu bilgileri değiştirebilir veyahut silebilir. Bu nedenle, sadece burada yer alan bilgilere dayanarak yatırım kararı vermeniz beklentilerinize uygun sonuçlar doğurmayabilir. Bu sitedeki yorumlardan, eksik bilgi ve/veya güncel olmama gibi konularda ortaya çıkabilecek zararlardan Coindesk Türkiye ve çalışanlarının herhangi bir sorumluluğu bulunmamaktadır.

@2022 CoinDesk