Yazarlar

Piyasalar

Şirketler

Teknoloji

Öğren

Politika

DeFi

TV&Video

Podcast

Etkinlikler

Sponsorlu İçerik

Layer 2

E-Bülten

Şirketler

IMF'nin Binance'a Kripto Kurtarma Paketleri Hakkında Öğretebilecekleri

FTX fiyaskosunun ardından, dünyanın en büyük kripto borsası, başarısız firmaları ve protokolleri desteklemek için çaba gösteriyor. Peki bunu yapmalı mı?

17 Aralık 2022 14:00

Güncellenme: 17 Aralık 2022 14:00

FTX'in yarattığı sarsıntı sürerken, Binance CEO'su Chengpao “CZ” Zhao'nun “sektörü kurtarma fonu” oluşturma önerisi ciddi anlamda ilgi odağı haline geldi. Bir açıklamaya göre, 2 milyar dolarlık Sektör Kurtarma Girişimi (IRI), "kendi hatalarından kaynaklanmayan kısa vadeli birçok finansal zorlukla karşı karşıya kalmış" projeleri destekleyecek. Bu miktarın yaklaşık 50 milyon doları risk sermayesi firmaları tarafından taahhüt edildi. 


Binance ise, görünüşe göre geri kalanını üstlenecek ve genel idareden de sorumlu olacak.


Bu açıklama, kripto sektörünün, likidite sorunlarıyla karşı karşıya kalan firmaları kurtarmak ve olası çöküşlerinden kaynaklanacak sistemik riski ortadan kaldırmak için bir mekanizma kurma girişimine dair attığı adımların sonuncusuydu. Bloomberg köşe yazarı Matt Levine, sektörün son kredi mercii Binance'ın kurmayı istediği IRI'ın, kripto sektörünün defacto merkez bankası olarak kendi rolünü sağlamlaştıracağını düşünüyor.


Finansal krizlerde firmaları kurtarmak ve sistemik riski azaltmak amacıyla bir çözüm yolu bulmak yeni bir sorun değil. ABD'de, merkez bankaları ve Federal Mevduat Sigorta Kurumu (FDIC) gibi devlet kuruluşlarının bir araya gelerek oluşturdukları yapı, acil borç verme programları ve mevduat sigortası aracılığıyla bankacılık sistemleri için bu görevi sıklıkla yerine getiriyor. Bu yıl Nobel Ödülü'nü kazanan araştırma, bu tür programların yaygın finansal krizleri önlemeye nasıl yardımcı olabileceğini detaylandırıyor. 


Ancak kripto sektörü, bireysel bankacılık sisteminden ziyade hedge fon sektörüne benziyor. Token cinsinden yükümlülükler ve varlıklar, göreceli değerleri volatil olan çeşitli kripto para birimlerinde bulunuyor. Böyle bir destek, daha fazla karmaşıklığa sahip bir sektörde nasıl planlanacak?


Uluslararası Para Fonu (IMF), ülkelerin birçok ulusal para birimi ve finansal zorlukla mücadele etmelerinin gerektiği küresel ekonomide son kredi mercii olarak onlarca yıldır hizmet veriyor. IMF tarafından kurtarılan ülkelerin yaşadıkları deneyimler kesinlikle sorunsuz değilken ve ekonomistler arasında IMF'nin nasıl gelişebileceği hususunda şiddetli tartışmalar sürüyorken, bu durum kripto sektörü için de bir referans noktası oluşturuyor. 


Kripto sektörü bugün, sistemik istikrarı teşvik için kurumlar inşa etme yolunda ilk adımlarını atıyor.


Kripto sektörü, IMF'den kurtarma paketlerine ilişkin ne öğrenebilir?

Öncelikle, kurtarma fonlarının kullandırılması tek bir kuruluşun değil, bir konsorsiyumun tasarrufunda veya kontrolünde olmalı.  IMF'de, fonlara katkı veren ve yönetim sürecine oylama ve çeşitli alt komitelerde görev alma yoluyla farklı şekillerde katılım sağlayan 190 ülkenin söz hakkı bulunuyor. 


Üst düzey IMF yönetim yapısı, guvernörler kurulu ve icra kurulundan oluşuyor. Her ülkenin guvernörler kurulunda bir sandalyesi ve kota sistemindeki oransal fon katkılarına paralel olarak özel oy hakkı bulunuyor. En yüksek oy hakkına sahip tek ülke olan ABD bile toplam oy ağırlığının yalnızca yaklaşık %16'sını elinde bulunduruyor. Dahası icra kurulu, 17'si rotasyon usulüyle farklı ülkeler, diğerleri ise sabit 7 ülke tarafından görevlendirilen toplam 24 icra direktöründen müteşekkil.


Tek bir ülke, IMF'nin kayda değer miktardaki ekonomik destek araçları ve olanaklarının hiçbirini kontrol etmiyor.


Binance da dahil herhangi bir kuruluşu tek başına kripto sektöründe son kredi mercii olarak konumlandırmak sistemik riskin azaltılmasında başarısızlığa yol açacak ve bir dizi yeni sorun üreten bir zemin yaratacaktır. FTX'in kısa zaman önce yaşadığı çöküş ve bu çöküşün diğer oyuncuların geneli üzerinde yarattığı etkiler, borsa ile kripto endüstrisindeki diğer kuruluşlar arasında var olan karmaşık ve karşılıklı bağımlılıkların doğasını net şekilde ortaya çıkarmaya başladı.


Halihazırda kamuoyuna malum olan bu ilişkiler CoinDesk gibi bilgi kaynakları tarafından daha önce sürekli paylaşılmıştı. Kripto sektöründe son kredi mercii işlevi gören bir kuruluş, böyle karmaşık ve karşılıklı bağımlı bir ağın bileşeni olsaydı, sayısız çıkar çatışması meydana gelirdi. Örneğin fonları, rekabeti engelleyici silahlar olarak veya özel bilgilere erişimi kendi özel çıkarları için kullanabilirlerdi. Son kredi mercii, ödeme kapasitesi ve kurumsal güveni hassas ve aynı zamanda destek verici olarak tanımlanan aynı oyuncularla fazlaca ilişkiliyse aslında son kredi mercii değil demektir.


IMF'nin güç ve sorumluluğu pek çok kuruluş arasında dağıttığı gibi, kripto da benzer şekilde düzenlenmiş bir yapıyı hedeflemelidir.


İkincisi, kurtarma için öne sürülecek koşullar suç dağıtımına göre değil, sistemik riske göre belirlenmelidir. Binance'ın IRI açıklamasında, IRI'ın, "kendi hatalarından kaynaklanmayan kısa vadeli birçok finansal zorlukla karşı karşıya kalmış" projeleri destekleyeceği belirtiliyor. Bu açıklama, kurtarma paketleri için savunulabilir bir kapsam yaratan birincil işlev ile ekonomik mantığı birbirine karıştırıyor.


Bir kurtarma paketinin amacı, hem firmanın kreditörleriyle müşterilerini bir araya getirmek, hem de yaygın likidite krizlerinin yayılması ve daha büyük finansal krizlere evrilmesini olabildiğince engellemektir. Aciliyet arz eden finansal durum, ister daha önce icra edilmiş kötü niyetli bir risk alma faaliyetinin, ister masum bir tutumun sonucu olsun, piyasa istikrarını sağlayacak hızlı bir eyleme gereksinim duyulduğu noktada artık önemsizdir.


Örneğin, küresel 2008 mali krizinden sonra IMF, hükümeti borç miktarlarını yanlış bildirerek benzer bir duruma kısmen sebebiyet vermesine rağmen Yunanistan'ın kurtarılmasına katkı sağlamıştı. Nihayetinde IMF, geniş çaplı bir krizi önlemek amacıyla kendi kurumsal kurallarının bir kısmını çiğneme pahasına yardım fonları tahsis etmişti.


Kriptoda, yapısal açıdan önemli bir oyuncu hack'lenir veya tehlike altına girerse benzer bir dinamik ortaya çıkabilir. Protokol elbette böyle bir durumdan kaçınmak için öncelikle elinden geleni yapmalıdır. Ancak, kriz tüm kripto sektöründe yayılma etkisi gösterdiğinde, öncelik istikrarı temin etmek, nihai sorumluluğu devretmeye çalışmamak veya fonları kamuoyunun ortak yargılarına bağlı hale getirmemek olmalıdır.


Ahlaki riskler

Bu, ahlaki risklerden nasıl kaçınılacağına dair üçüncü bir noktayı gündeme getiriyor? Her işletmeyi kaydadeğer bir sistemik risk yaratarak kurtaran kurtarma fonuyla ilgili bariz sorun, firmaların risk yönetimi konusunda dikkatsiz davranmasının ve bunun ardından verilecek yardım için fona başvurmasının çok kolay olmasıdır. Kurtarma paketleri, yönetimin yanlış hareket ettiği veya etmediği ihtimaline göre şartlandırılamazken, uygulanacak cezalar ve ekonomik kısıtlamalar kesinlikle şarta bağlanabilir.


IMF, hızlı şekilde toparlanmasını engelleyebilecek olsa bile, kurtarma paketinden yararlanan ülkeye ağır bir borç yönetimi ve diğer yapısal koşullar dayatmaktadır. Gerçekten de bunlar, ülkeler IMF'nin kaynaklarını kullanmamak için neredeyse her yolu deneyecek kadar rahatsız edicidir. Kurtarma paketini kabul eden ülkeye IMF tarafından genelde yaklaşık 20 yapısal koşul dayatılırken, 2012 yılında Yunanistan 97 yapısal koşula maruz bırakılmıştı. Mesaj şu; son kredi mercii bir ülkenin çökmesine izin vermez, ancak sonraki yıllar o ülke için kolay veya keyifli geçmez.


Bu bizi meselenin özüne götürüyor. Kripto paranın, benzer sorununun çözülmesi konusunda herhangi bir umut taşıyabilmesine karşılık, bireysel proje ekiplerinin kurtarma paketlerine ihtiyaç duymasıyla ortaya çıkacak maliyet şiddetli olacak. Daha da önemlisi, bu cezaların kripto endüstrisinin diğer üyeleri tarafından uygulanması gerekecek. Devlet kurumları, kripto gibi küresel olarak dağıtılmış sınırsız bir sektörle sonsuza dek, delikten çıkan köstebeği vurma oyunu oynayacak.


Benzer cezalar için henüz plan aşamasına geçilmedi, ancak konsorsiyum üyelerinden bir grubun ivedilikle projenin kontrolünü veya yönetim kurulunun görevlerini devralması ceza planları içinde yer alabilir. Yönetim kademesinin kilit üyeleri, yaptırımlar, cezalar ve mevcut veya yeni projelerin finansmanında zorluklarla karşılaşabilir.


Genel olarak, son kredi merciinden başarısız kripto şirketlerinin yönetimlerine hızlı ve net şekilde şu mesaj verilmeli: "Sizlere kredi tahsis edenleri kurtarmaya yardımcı olacağız ve çökmemenizi sağlayacağız, ancak sonuçlarından keyif almayacaksınız ve itibarınız ciddi anlamda zarar görecek". 

FTX'in çöküşünden ve bu yılki iflaslardan kaynaklanan sarsıntılar ışığında, kurtarma paketleri ve kurtarma fonları popüler hale geldi. Söylemesi yapmasından çok daha kolay olsa da IMF benzeri bağımsız bir kuruluş, kripto sektörü için, sistemik riski azaltmak ve tüketicileri korumak amacıyla finansal destek uygulama konusunda en iyi ihtimaldir. Herhangi bir kuruluşun, özellikle de sektörden bir rakibin tek başına bu rolü üstlenmesine izin vermek, nihayetinde sistemik riski artacak olan kriptoyu, büyümesini ve benimsenmesini engelleyen FTX tarzı başka bir çöküşe karşı savunmasız bırakacaktır.

 

Günün Gelişmeleri İçin E-Bültenimize Abone Olun

E-Bültenimize abone olarak onaylamış ve CoinDesk Türkiye ürün ve hizmetleri için iletişim kurulmasına izin vermiş olursunuz.


YASAL UYARI

Bu sitede yer alan yatırım bilgisi, yorum ve tavsiyeler yatırım danışmanlığı kapsamında değildir. Yatırım danışmanlığı hizmeti, yetkili kuruluşlar tarafından kişilerin risk ve getiri tercihlerini dikkate alarak, kişiye özel olarak sunulmaktadır. Bu sitede veya e-bültenlerimiz kapsamındaki sözel, yazılı ve grafiksel dahil olmak üzere tüm bilgi ve analizler; herhangi bir karara dayanak oluşturması noktasında herhangi bir teminat, garanti oluşturmamakta ve yalnızca bilgi edinilmesi amacıyla paylaşılmaktadır. Coindesk Türkiye hiçbir şekil ve surette ön onay, ihbar ve ihtara gerek olmaksızın söz konusu bilgileri değiştirebilir veyahut silebilir. Bu nedenle, sadece burada yer alan bilgilere dayanarak yatırım kararı vermeniz beklentilerinize uygun sonuçlar doğurmayabilir. Bu sitedeki yorumlardan, eksik bilgi ve/veya güncel olmama gibi konularda ortaya çıkabilecek zararlardan Coindesk Türkiye ve çalışanlarının herhangi bir sorumluluğu bulunmamaktadır.


Fiyatları İncele

Kripto Varlık

Sosyal Meyda Trendi

Trendleri İncele

Trend Haberler

Kripto Varlık

Sosyal Meyda Trendi

Trendleri İncele

Kategoriler

Yazarlar

Piyasalar

Şirketler

E-Bülten

Politika

Teknoloji

Kripto Paralar

Hakkında

Hakkında

Kişisel Verileri Koruma Kanunu

Künye

Çerez Politikası

Reklam Verin

KVKK Başvuru Formu

İletişim

Kişisel Verileri Saklama ve İmha Politikası


Yasal Uyarı: Bu sitede yer alan yatırım bilgisi, yorum ve tavsiyeler yatırım danışmanlığı kapsamında değildir. Yatırım danışmanlığı hizmeti, yetkili kuruluşlar tarafından kişilerin risk ve getiri tercihlerini dikkate alarak, kişiye özel olarak sunulmaktadır. Bu sitede veya e-bültenlerimiz kapsamındaki sözel, yazılı ve grafiksel dahil olmak üzere tüm bilgi ve analizler; herhangi bir karara dayanak oluşturması noktasında herhangi bir teminat, garanti oluşturmamakta ve yalnızca bilgi edinilmesi amacıyla paylaşılmaktadır. Coindesk Türkiye hiçbir şekil ve surette ön onay, ihbar ve ihtara gerek olmaksızın söz konusu bilgileri değiştirebilir veyahut silebilir. Bu nedenle, sadece burada yer alan bilgilere dayanarak yatırım kararı vermeniz beklentilerinize uygun sonuçlar doğurmayabilir. Bu sitedeki yorumlardan, eksik bilgi ve/veya güncel olmama gibi konularda ortaya çıkabilecek zararlardan Coindesk Türkiye ve çalışanlarının herhangi bir sorumluluğu bulunmamaktadır.

@2022 CoinDesk